İki yıllık veya önlisans olarak tabir edilen bölümler çoğunlukla meslek lisesi bölümlerinin devamı olarak düşünülerek açılmış bölümlerdir. Bölümlerin amacı iş piyasasının ihtiyaç duyduğu ara eleman ihtiyacının giderilmesidir. İki yıllık bölümlere nasıl yerleşilir,tercih yaparken nelere dikkat etmeli, hangi bölümlere ek puan verilmek ve popüler ve iş garantisi olan iki yıllık bölümleri hangileridir?

ÖNLİSANS (İki Yıllık) BÖLÜMLERE NASIL YERLEŞTİRME YAPILIR?

İki yıllık tabir edilen önlisans programlarına yerleştirmelerde 3 tip tercih söz konusu:

1: Meslek Lisesi Mezunları İçin

4702 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun’un 45. maddesi, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olan öğrencilerin istedikleri takdirde bitirdikleri programın devamı niteliğinde veya buna yakın programların uygulandığı, öncelikle kendi Mesleki ve Teknik Eğitim Bölgesi (METEB) içindeki, daha sonra da bölgesi dışındaki meslek yüksekokulu ve açık öğretim ön lisans programlarına sınavsız olarak yerleştirilebileceği hükmünü getirmiştir. Bu yasa maddesiyle öğrenciler kendi alanlarındaki önlisans (2 yıllık) programlarına sınavsız olarak yerleştirilmektedir.

ETEB, bir veya daha fazla meslek yüksekokulu ile öğretim programları bütünlüğü ve devamlılığı içinde ilişkilendirilmiş mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından oluşan eğitim bölgesidir. Her ilde bir mesleki ve teknik eğitim bölgesi bulunmaktadır. İfadeden de anlaşılacağı üzere Ankara, Bayburt veya Tunceli birer METEB bölgesidir. METEB’in en önemli özelliği sınavsız geçişlerde adayın mezun olduğu bölümün bulunduğu il hangisiyse o ildeki tercih edilebilecek önlisans programlarında önceliğin o METEB bölgesi içinde olanlarda olmasıdır. Yani Turizm bölümü mezunu iki öğrenci de Ankara’da bir okulu seçmişse diğer koşullar saklı olmak kaydıyla Ankara ilinde ortaöğretimi okuyan öğrenci önceliklidir. ÖSYM Tercih klavuzunda Tablo 3A’da yer alan sınavsız geçişin yapılabileceği bölümler METEB’lere göre sıralanmışlardır.

ÖSYM öğrencileri sınavsız olarak önlisans programlarına yerleştirirken onları birtakım önceliklere göre sıralandırır. Bu öncelik durumu sınavsız geçişin kilit noktasıdır. Öncelikler nelerdir?
1. Mezuniyet yılı daha büyük (yeni mezun) adaylara öncelik verilir.
2. Aynı yıl mezun olan adaylar arasında öncelik okul türüne göre Anadolu Teknik Lisesi, Teknik Lise veya Anadolu Meslek Lisesi, Meslek Lisesi, çok eski yıllarda enstitü adı altında mezun olunan meslek lisesi sırasında verilir.
3. Mezuniyet yılı ve okul türü aynı olan adaylardan aynı METEB içinde olanlara öncelik verilir.
4. Mezuniyet yılı, okul türü ve METEB içi, METEB dışı bilgileri aynı olan adaylardan OBP8Ortaöğretim Başarı Puanı) ’si yüksek olan
5. Yukarıda sayılan tüm bilgileri aynı olan adaylardan doğum tarihi büyük (yaşı küçük) olana öncelik verilir.
Sıralamadan da anlaşılacağı üzere birinci öncelik yeni mezunlardadır. Yani 2012 üniversite yerleştirmelerinde öncelik 2012 yılında mezun olacak öğrencilerdedir. 2012’de mezun olan tüm öğrenciler yerleştirildikten sonra sıra 2011 yılında mezun olanlara geçmekte, sonrasında yıllara göre bu durum devam etmektedir. Bu açıdan öğrencilerin haklarını kullanabilmeleri açısından mezun oldukları yıl yapacakları tercihlerde dikkatli olmaları gerekmektedir.
Bölümü tercih eden adayların mezuniyet yılları aynı ise bu kez okulun türüne bakılır. Bu sıralama Anadolu Teknik Lisesi, Teknik Lise veya Anadolu Meslek Lisesi, Meslek Lisesi, çok eski yıllarda enstitü adı altında mezun olunan meslek lisesi şeklinde yapılır. 2012’de mezun olmuş adaylar içerisinde Anadolu statülü okullardan mezun olanların önceliği söz konusudur.
Bu iki kriterin de aynı olması durumunda METEB’ten bahsederken sözünü ettiğimiz öncelik devreye girer ki  aynı METEB bölgesi içinde olanların önceliği vardır.
Bütün bunların aynı olması durumunda adayların OBP’lerine bakılır OBP’si yüksek olan aday önceliklidir.
Bütün bunların aynı olması durumunda bölüme yerleştirilecek adayın tespiti yaşa göre yapılır ve yaşı küçük olan aday tercih edilir.

ÖSYM TERCİH KLAVUZUNDA SINAVSIZ GEÇİŞ BÖLÜMLERİ

Tercih dönemlerinde öğrencilerle yapılan görüşmelerden edinilen tecrübelerle hem genel ve akademik lise mezunlarının   hem de meslek liselilerin Sınavsız Geçişle girilen bölümler konusunda sıkıntı yaşadıkları görülmüştür. ÖSYM Tercih Klavuzunun  TABLO 3 A olarak adlandırılan bölümü Merkezi Yerleştirme İle Girilen Önlisans Bölümleri’ne ayrılmıştır. Resimde Adana METEB bölgesi içinde bulunan Çukurova Üniversitesi Adana Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar Programcılığının yerleştirme öncelikleri kırmızı olarak işaretlenmiştir. Burada 10,3,D,92 ifadeleri yer almaktadır. 10 adayın 2010 yılında mezun olan bir aday olduğunu ifade etmektedir, 3 adayın Meslek lisesi mezunu olduğunu, D adayın METEB bölgesi olan Adana ilinin dışından olduğunu ve 92 adayın OBP’sini ifade etmektedir.
Yeşil olarak ifade edilen puanlar adayları çoğu zaman yanıltmaktadır. Özellikle meslek liseli olmayan adaylar yeşil alandaki ifadeye bakarak o bölümle ilgili bir fikre varmaktadırlar. Fakat eğer yerleştirme öncelikleriyle ifade edilen sütunda yukarıdakine benzer veriler varsa o bölüme meslek liseli olmayanların yerleşmeleri çok zordur. Adayların buna dikkat etmeleri gerekir.

ÖNCELİKLERİN BASAMAK BASAMAK AÇIKLAMASI

1.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ inde Anadolu Teknik Lisesi  son sınıf öğrencileri, MOBP sırasında.
2.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Anadolu Teknik Lisesi son sınıf öğrencileri, MOBP sırasında.
3.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ inde, Teknik Lise, Anadolu Meslek Lisesi son sınıf  öğrencileri, MOBP sırasında.
4.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Teknik Lise ve Anadolu Meslek Lisesi dışındaki son sınıf öğrencileri, MOBP sırasında,-
5.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ inde Meslek Lisesi son sınıf öğrencileri, MOBP sırasında.
6.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Meslek Lisesi son sınıf öğrencileri, MOBP sırasında.
7.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ inde, Anadolu Teknik Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOPB sırasında.
8.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Anadolu Teknik Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOBP sırasında.
9.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ inde Teknik lise, Anadolu Meslek Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOBP sırasında.
10.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Teknik Lise ve Anadolu Meslek Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOBP sırasında.
11.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa,     kendi METEB’ inde, Meslek Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOBP sırasında.
12.öncelik:
Tercihleri arasında bulunuyorsa, kendi METEB’ i dışındaki METEB’ lerde, Meslek Lisesinden bir yıl önce mezun olanlar, MOBP sırasında.
Şeklinde yerleştirmeye devam edilecektir.

2. Meslek Liseli Olmayanlar İçin

Meslek Lisesi mezunu olmayan öğrenciler YGS 1-2-3-4-5-6 puan türlerine göre yerleştirileceklerdir. Fakat buradaki önemli husus; hangi alandan mezun olursanız olun Ağırlıklı Orta Öğretim Başarı Puanınız 0,12 katsayı ile çarpılacaktır. Yani şöyle de ifade edilebilir ki 2 yıllık bölüm tercihlerinde meslek lisesi mezunu değilseniz katsayınız 0,12 olarak hesaplanacaktır.

Dikkat edilmesi gereken diğer önemli bir husus da Meslek Liselilerin alanlarında olan bölümleri seçtiğinizde o bölümlerde önceliğin meslek liselilerde olduğudur. Peki bu bölümleri nasıl bileceksiniz? Genel lise mezunlarının en çok kafalarını karıştıran ve onları yanlışa sürükleyen nokta burasıdır. Şöyle ki yukarıda belirtilen yerleştirme önceliklerine dikkat etmeyen aday ek küçük puan sütununda yazan sayıyı taban puan zannetmektedir. Oysa ki eğer yerleştirme öncelikleri sütununda birtakım veriler var ise en küçük puan sütununda yazan sayı sınav puanı değildir; en son yerleşen meslek lisesi öğrencisinin Ağırlıklı Ortaöğretim Başarı Puanıdır. Şu halde o bölüm sınavsız geçişle yani meslek lisesi öğrencilerince yerleştirme yapılan bir bölümdür. Bu durum meslek liseli olmayan adayın tercih yapmasının önünde bir engel değilse de kazanma olasılığını son derece düşürmektedir.

Özetle yerleştirme yukarıda verilen tablodaki gibi bir tercik kılavuzu sayfasında yer alan bölümler seçilirken mutlaka yerleştirme öncelikleri sütununa bakmak gerekir.

Meslek Lisesi mezunları kendi alanları dışındaki 2 yıllık bölüm tercihlerinde tıpkı meslek liseli olmayanlar gibi YGS 1-2-3-4-5-6 puanı ile yerleştirilirler. Yine öncelikleri yoktur.

2 YILLIK POPÜLER BÖLÜMLER

Sıkça sorulan soruların başında 2 yıllık popüler bölümler gelmektedir. Öğrenciler bu bölümlerin hangileri olduklarını merak ederken bir gerçeği göz ardı etmektedirler. Hepsi için söylenmese de meslek alanlarındaki başarı kişinin yeterliliğine de bağlıdır. Mezun olduğu alanla ilgili yeterli bilgiye sahip olanlar kendi akranlarına göre elbette farklı değerlendirileceklerdir. Bu hem meslekteki başarı için hem de Dikey Geçiş Sınavı için söz konusudur. Toptan kötü veya toptan iyi demek bu anlamda yanıltıcıdır. Örneğin Turizm okumak kimine çok cazip gelirken bazısı için işsiz kalmak demektir. Turizmden çok iyi kazanç elde edenler olduğu gibi işsiz gezenler de vardır.

Buna rağmen bazı bölümler için piyasanın açığının bulunduğu bilinmektedir. Özellikle at işletmeciliği ve antrenörlüğü bölümüm bunun için iyi bir örnektir. Atçılık işletmeciliğinde akademik eğitim almış kişi açığı bulunmaktadır. Bu alanda çalışanların aylık kazancı 3000-5000 TL civarındadır. Yarışmalarda başarılı olan atların yetiştiricilerine de % 10 pay verilmektedir. Geçtiğimiz yıllarda Gazi Koşusunda 1. olan atın antrenörüne 600bin liralık ödülün 60 bin lirası verilmiştir.

İstanbul Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu bünyesindeki Sualtı Teknolojisi okulu da son yılların cazip bölümlerindendir. Bu bölümden mezun olanlar sualtı sanayi ve turizm sektöründe malzeme bakım,onarım ve satış konusunda çalışmanın yanı sıra Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne bağlı gemi kurtarma bölümünde ve limanda görev yapmaktadırlar. Okulun 150 mezununun tamamı çalışıyor. 40 kontenjanlı okul uzun süre popülaritesini koruyacak gibi.

Optisyenlik de diğer bölümler gibi hayli popüler 2 yıllık bölümler arasında yerini almakta. Görme bozukluklarının düzeltilmesi ve giderilmesi için dizayn edilmiş optik gereçleri tedarik eden ve hastalara uygulayan eğitim görmüş kişilerin yetiştirildiği optisyenlik 2004 Haziran ayındaki yasa ile gözlükçü açmak için optisyenlik belgesinin zorunlu kılınması ise daha da popüler hale geldi.

Yeni bir bilim dalı olan mekatronik geleceğin parlak bölümlerinden. Bu bölümü okuyan öğrenciler daha mezun olmadan iş teklifi almaktalar. Mekatronik ev teknolojilerinden  ileri tıbbi cihazlara, bilgisayar kontrollü tezgahlardan robotlara kadar oldukça geniş bir alanı kapsıyor.

İklimlendirme ve soğutma, havanın ısı, temizlik, sirkülasyon ve nem içeriklerinin daimi olarak kontrol edilmesi anlamına geliyor. ABD'de iklimlendirme-soğutmanın önümüzdeki 10 yıl içinde en fazla gelecek vaat eden meslekler arasında olduğu düşünülüyor. Türkiye'de ise 1990'larda genişleyen klima pazarı istihdamı artırdı. Mezunlar bölümle ilgili sistemleri, teçhizatı kurup işleterek, bakım ve tamirini yaparak mesleklerini icra ediyor.

Çalışma alanı geniş alanlardan bir diğeri de diş protez. Bu bölümü bitiren gençler diş hekimlerinin yanında çalışabildiği gibi kendi protez laboratuvarını da açabiliyor. Gıda teknolojisi okuyanlar da fabrikalarda, laboratuvarlarda tekniker olarak çalışıyor.

Bunların yanında;

Tapu Kadastro

Tüm Sağlık Programları (optisyenlik, dişprotez, acil yardım vs)

Kuyumculuk,

Gemi Haberleşme,

Gemi İnşa ve Güverte,

Grafik Tasarım,

Uçak ve Gövde Bakımı,

Raylı Sistemler,

Endüstriyel Otomasyon,

Bilgisayar,

Elektrik

gibi alanlarda istihdamın daha kolay olduğu bilinmektedir.

Meslekler konusunda bilgi almak için…

GÜNCEL MESLEKLER REHBERİ

İşkur Meslek Sözlüğü

TÜM SORULARINIZ İÇİN HEDEF BAŞARI FACEBOOK SAYFASI