ŞEHİR (KENT) PLANCISI

TANIM

Şehirlerin, planlı ve düzenli bir biçimde gelişmesi için, değişimde etkili olabilecek sosyal, mekansal, teknik, ekolojik, estetik, kültürel vb. etmenleri birlikte değerlendirerek karar vericilere alternatif öneriler oluşturan ve bunların uygulanmasında görev alan kişidir.

GÖREVLER

• Şehirde konutlarla, endüstri, ticaret, eğitim, sağlık vb. hizmetler için gerekli alanlarının nerelerde ayrılacağına ve nasıl kullanacağına,binaların nerelere, hangi yoğunlukta yerleştirileceğine karar verir ve bu kararın uygulanmasıyla ilgilenir,

• Arazi yapısını, içinde yaşayan insanların yaş, eğitim, meslek, gelir düzeyi açısından durumlarını dikkate alarak şehrin gelecekte nasıl gelişeceğine ilişkin tahminlerde bulunur,

• Endüstri ve yerleşim bölgelerini geçici olarak belirler,

• Yerleşim alanı için ayrıntılı bilgi paftaları hazırlar,

• Önceden yaptığı hesaplamalara, saha üzerinde yaptığı ölçümlemelere göre plan taslaklarını çizer,

• Yetkililerden oluşan kurula plan taslağını sunar, kabul edilen planı teknik ressamlara çizdirir ve kontrol eder,

• Yapılacak değişiklikleri yansıtan planlar hazırlar,

• Şehir nüfusuyla ilgili bilgileri ve geçici plan raporlarını göz önüne alarak, şehrin gelişme durumuyla ilgili hesaplamalar yapar,

• Şehirlerin gelişmesi için gerekli mekan düzenlemesini, estetik ve sosyo-ekonomik yapıyı da dikkate alarak en uygun ve ekonomik biçimde oluşturmaya çalışır.

KULLANILAN ALET

VE MALZEMELER

• Şablonlar,

• Astrolon (kırılmaz, yanmaz, planların üzerine çizildiği plastik bir madde),

• Bilgisayar,

• Çizim ve kırtasiye malzemeleri (T cetveli, rapido, boya kalemleri, aydınger vb.).

MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER

Şehir plancısı olmak isteyenlerin;

• Tasarım yeteneğine sahip,

• Şekil ve uzay ilişkilerini görebilen,

• Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilen, çizim yapma yeteneği olan,

• İnceleme-araştırma merakı olan, farklı ekonomik, sosyal, kültürel, fiziki değişimlerin karşısında  analiz  ve sentez yapabilen,

• İnsanlarla iyi  diyalog kurabilen,  ekip çalışması  yapabilen,

• Düşüncelerini başkalarına aktarabilen ve başkalarını etkileyebilen,

• Seyahat etmekten hoşlanan kimseler olması gerekir.

El ve parmak becerisi, göz-el koordinasyonu şehir plancılığı mesleği açısından önemli özelliklerdendir. Ayrıca seyahat etmesine engel bedensel özürü bulunmamalıdır.

ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

Şehir plancısı büroda çalıştığı gibi kent ve kırsal alanlarda arazi çalışmaları da yapmaktadır. Çeşitli incelemeler için seyahat etmesi gerekebilir. Zaman zaman ekip çalışması yapar. Çalışmaları sırasında jeoloji, harita, çevre ve inşaat mühendisleriyle, mimarlarla, teknik ressam, topograf, istatistikçi, sosyolog gibi meslek elemanlarıyla iletişim halindedir. Ayrıca yapılan projenin niteliğine göre belediye başkanı, belediye meclis üyeleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, İller Bankası, Devlet Su İşleri personeliyle ilişki kurar.

MESLEK EĞİTİMİNİN

VERİLDİĞİ YERLER

Mesleğin Eğitimi aşağıda belirtilen üniversitelerin “Şehir ve Bölge Planlama” bölümlerinde  verilmektedir.

• Bozok Üniversitesi.Müh.Mimarlık Fakültesi. (Yozgat)

• Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi. (İzmir)

• Erciyes Üniversitesi. Mimarlık Fakültesi.(Kayseri)

• Gazi Üniversitesi.Müh.Mimarlık Fakültesi. (Ankara)

• İstanbul Teknik.Üniversitesi.Mimarlık Fakültesi.

• İzmir Yüksek teknoloji Enstitüsü Mimarlık Fakültesi,

• Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi,

• Mimar Sinan Üniversitesi.Mimarlık Fakültesi. (İstanbul)

• ODTÜ Mimarlık Fakültesi. (Ankara)

• Selçuk Üniversitesi.Müh. Mimarlık Fakültesi. (Konya),

• Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta Mühendislik-Mimarlık Fakültesi,

• Yıldız Teknik Üniversitesi.Mimarlık Fakültesi. (İstanbul)

ÖN EĞİTİMDE BAŞARILI

OLUNMASI GEREKEN DERSLER

• Türkçe,

• Matematik.

MESLEK EĞİTİMİNE

GİRİŞ KOŞULLARI

Mesleğin eğitimine girebilmek için,

• Lise veya dengi okul mezunu olmak,

• Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) ve Lisans Yerleştirme Sınavı ’nda (LYS) “Şehir ve Bölge Planlama” lisans programı için yeterli “MF-4”puan almak.

• Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Tercih Bildirim Formunda  “Şehir ve Bölge Planlama” lisans programı ile ilgili en az bir yüksek öğretim programını tercih etmek gerekmektedir.

Bu yükseköğretim programında öğrenim görmek isteyen adaylar liselerin Fen, Fen Bilimleri, Klasik Fen, Matematik, Tabii Bilimler alanlarından mezun iseler YGS ve LYS sonuçlarına göre ÖSYM tarafından yapılan yerleştirme işleminde diğer alanlardan mezun olanlara göre daha yüksek bir ağırlıklı puan elde etmekte ve öncelikle yerleştirilmektedirler.

Ancak kendi alan/kol/bölümleri dışında bir yükseköğretim programını tercih eden adayların yerleşme şansları azalmaktadır.

EĞİTİMİN SÜRESİ

VE İÇERİĞİ

Eğitimsüresi 4 yıldır. Hazırlık bulunan okullarda ise bu süre 5 yıla çıkmaktadır. Eğitimde yaratıcı ve seçenek üretmeye yönelik çalışmalar temel hedeftir. Öğrenciye ekip içerisinde çalışma alışkanlığı ve becerisi aşılanmaktadır. Eğitim programında çeşitli bilim dallarında alınan bilgiler, pratik, gerçek ve sosyal yaşamla sürekli bağlantılar kurularak bütünleştirilmektedir.

Eğitim süresince öğrencilere; kişi, toplum ve imar hukuku arasındaki ilişkiler ve mekana yansıması, doğanın iyi anlaşılması ve değerlendirilmesi, yeşil alanların korunması ve düzenleme ilkeleriyle, şehirsel tasarım arasındaki ilişkiler hakkında bilgi verilir. Ayrıca, yerleşim karakterleri, ulaşım planlaması, planlama metotları, modellerin uygulamaya yönelik değerlendirilmesi ve objektif karar üretme becerisi öğrencilere kazandırılmaya          çalışılır. Eğitim sırasında iki yıl üst üste kısa süreli staj vardır.

Ortadoğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü ders programı aşağıda yer almaktadır.

Birinci Dönem: Planlama Stüdyosu , Kent,Antropolojiye Giriş Ekonomiye Giriş Temel Matematik İngilizce,

İkinci Dönem:Planlama Stüdyosu II Planlamaya Giriş Sosyolojiye Giriş Temel Matematik II İngilizce Yaz Stajı,

Üçüncü Dönem:Planlama Stüdyosu III Sanayi Öncesi Kenti Kentleşme ve Kent Sosyolojisi Plancılar için Ekonomi İlkeleri İnsan Doğa Sistemlerinin Analiz ve Planlaması İstatistik,

Dördüncü Dönem:Planlama Stüdyosu IV Sanayi Kenti Kent Sosyolojisi Planlı kalkınma ve Türkiye Ekonomisi Kentsel Coğrafya İstatistik II

Beşinci Dönem:Planlama Stüdyosu V Türk Kentlerinin Evrimi Kentin Ekonomik Analizi Kent Plancıları İçin Bilgisayar Programlaması Kentsel Ulaşım Planlaması

Kentsel Çevre ve Altyapı Planlaması

Altıncı Dönem:Planlama Stüdyosu VI Nüfus ve Planlama Kent Planlamasında Bilgisayar Uygulaması Kentsel Ulaşım Planlaması II Çevre Mühendisliğinin İlkeleri Planlama Ekonomisi

MESLEK EĞİTİMİ

Yedinci Dönem:

Zorunlu Dersler: Planlama Stüdyosu VII Kentsel Ekonomi Kent Planlamasının İlkeleri

Planlamanın Yönetim Boyutu

Seçmeli Dersler: Planlamanın Sosyal Boyutu I Az Gelişmiş Ülkelerde Şehir ve Bölge Planlaması Semineri Demografik Tekniklerin Türkiye'deki Verilere Uygulanması Orta Doğu ve Kuzey Afrika Ülkelerinde Karşılaştırmalı Kentsel Çalışmalar Kentsel Politikalar Semineri İstatistik Yöntemlerinin Şehir ve Bölge Planlamada Bilgisayar Uygulamaları Kent Planlamasında Modeller I

Sekizinci Dönem:

Zorunlu Dersler: Planlama Stüdyosu VIII Kentsel Ekonomi II Planlamanın Yasal Boyutu

Seçmeli Dersler: Planlamanın Sosyal Boyutu II Kentsel Nüfusun Ülkedeki Dağılımı Kentsel Politika Analizi Kamu Mallarının Analizi Orta Doğu ve Kuzey Afrika Ülkelerinde Karşılaştırmalı Kentsel Çalışmalar Kent Planlamasında Modeller II Kentsel Tasarımın Evrimi Konut Araştırmaları Konut Tarihi Politika Tasarımı ve Değerlendirme  Post  Modernizma  Kentsel Çalışmalar  Kentsel Arkeoloji

EĞİTİM SONUNDA ALINAN

BELGE-DİPLOMA VE UNVAN

Mesleki eğitimini tamamlayanlar "Mimarlık-Mühendislik Lisans Diploması" ile Diplomada bitirilen bölüm belirtilerek "Şehir Plancısı” unvanı verilir.

ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI

Şehir planlama mesleğinde çalışma alanları, şehir planlama, kentsel sorunların mekansal, sosyal ve ekonomik anlamda saptanmasına yönelik olarak kentsel araştırmalar, kentsel danışmanlık, kentsel işletmecilik ve proje yönetimi alanlarını kapsamaktadır.

Ülkemizde şehir plancıları;

İller Bankası, Belediyeler, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı, Turizm Bakanlığı, Kültür Bakanlığı,  Ulaştırma Bakanlığı,

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, GAP,  Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Arsa Ofisi, Kent-Koop, Kent-Kur  gibi kuruluşlarda çalışabilirler.

Ayrıca,özel bürolarda çalışanlar veya kendi adına büro açanlar da bulunmaktadır. Serbest çalışan şehir plancıları İller Bankası tarafından açılan ihaleye girip şehir imar planlarını hazırlama işini alabilirler. Şehir (Kent) plancısı çoğunlukla büyük şehirlerde çalışma imkanı bulmaktadırlar. Ülkemizde özellikle belediyecilik hizmetlerinin daha bilimsel yürütülmesi, planlamaya gereken önemin verilme zorunluluğu söz konusu mesleğin çalışma olanaklarını artırmada katkı sağlayacaktır.

Bölgeler arası dengesiz yerleşim ve gelişmeler, ulaşım ağındaki problemler, devlet ve özel sektör yatırımlarının sosyal ve fiziksel olarak yarattığı çevre sorunları, olumsuz yer seçimleri kalkınma sürecinde olan ülkemizde şehir planlamanın önemini giderek artırmaktadır. Kentleşen bir ülkede şehir plancısının etkinliği, rolü ve istihdamının bugünkünden daha fazla olması beklenmektedir. Şehir plancılığı mesleğinde yapılan işin sonuçlarından toplumun tamamı (olumlu veya olumsuz) etkilenmektedir. Meslekte yapılan işlerin sonuçları uzun vadede görülür. Çağdaş düşünce ve teknolojide meydana gelen değişmeler şehir plancılığına yeni boyutlar kazandırmaktadır.

EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ

EĞİTİM SÜRESİNCE

Öğrenciler eğitimleri süresince çeşitli kurum ve kuruluşlardan sağlanan kredi ve burslardan faydalanabilirler.

EĞİTİM SONRASI

Eğitim sonrasında kamu kurumlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfının faydalandığı zam ve tazminatlardan yararlanır. Asgari Ücretin 2-3 Katı kadar gelir elde ederler.

Şehir plancılığı serbest çalışmaya elverişli bir meslektir. Serbest çalışmak için TMMOB Şehir Plancıları Odası'na büro kaydı yaptırmak ve ayrıca Bayındırlık ve İskan Bakanlığından yeterlilik belgesi almak gereklidir. Serbest çalışanlar çizdikleri proje sayısına ve büyüklüğüne göre gelir elde ederler.

MESLEKTE İLERLEME

Lisans eğitiminden sonra alanlarında mastır (yüksek lisans) ve doktora eğitimi alarak  akademik kariyer yapabilirler, yüksek öğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doçent, profesör gibi unvanlarla öğretim üyesi olarak görev yapabilirler.

Ayrıca meslek hayatındaki deneyim ve tecrübelere bağlı olarak, Belediyeler, Toplu Konut İdaresi, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, İller Bankası gibi kurumlarda üst düzey yöneticisi olmak mümkündür.

Uzmanlaşma henüz yeterli düzeyde değildir. Ancak, gelişen ihtiyaçlar doğrultusunda bölge, ulaşım, turizm, sanayi, çevre, tarihi çevre vb. konularda meslek içinde doğal uzmanlaşmaya gidilmesi beklenmektedir.

BENZER MESLEKLER

• Harita Mühendisi,

• Peyzaj Mimarı,

• Mimar.

EK BİLGİLER

-

YARARLANILAN BİLGİ KAYNAKLARI

• Meslek elemanları,

• Şehir Plancıları Odası,

• A.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Şehircilik Enstitüsü,

• Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü,

• Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü,

• Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.

• ÖSYS Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi  Kılavuzu-2010,

• ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000,

DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER

• İlgili eğitim kurumları,

• Türkiye İş Kurumu web sayfası www.iskur.gov.tr

• Ulusal Meslek Bilgi Sistemi  http://mbs.meb.gov.tr/

• Türkiye İş Kurumu Meslek Bilgi Merkezleri.

Güncel Meslekler Rehberi Anasayfası'na Dön